СЕМЕЈНА И СИСТЕМСКА ПСИХОТЕРАПИЈА

 

ССТ психотерапија е психотераписки процес кој е усмерен на семејството како целина со цел да се променат дисфункционалните односи меѓу членовите во семејството. На семејството гледа како на жив систем во промена, а на индивидуалните образци на однесување како на дел од семејниот систем.

Целта е да се открие значењето и смислата на симптомот кој е во директна поврзаност со целокупниот семеен систем. Симптоматското однесување на еден член влијае на сите членови и во исто време семејството како целина влијае на одржување на симптомот.

Семејството како ситем се состои од подсистеми во меѓусебна интеракција, а секој од нив е дефиниран со свои граници, хиерархија и правила на однесување. Овие подсистеми и семејствто претставуваат холони, во исто време делови и целина (Salvador Minuchin, 1981).

Кризата низ која поминува еден член се пренесува на сите членови во семејството. Интерактивните процеси се регулираат преку повратна спрега, така да системот постајано се прилагодува на примените информации. Субсистемите се обележани со свои граници и во едно семејство постои родителски, партнерски и детски (сиблинг) подсистем. Границите меѓу нив можат да бидат ригидни, полупропустливи и пропустливи, како и кон други надворешни системи (школо, работа, други заедници). ССТ смета дека само полупропустиливи граници се функционални.

Секое семејство има своја хиерархија која се препознава преку моќта на оној кој донесува одлуки. Семејствата можат да бидат нуклеарни, проширени, трогенерациски, еднородителски, степ или хомосексуални семејства. Сите тие поминуваат низ свои развојни фази, а секоја фаза со себе носи очекувани задачи кои треба да се исполнат.

Во однос на комуникациските процеси, семејните терапевти почитуваат 5 аксиоми на комуникација: (Nevena Čalovska-Hercog, 2006)

1.      Не може да не се комуницира. Дури и молчењето е комуникација. Сите облици на комуникација и праќаат порака на другата личност доколку е присутна.

2.      Секоја комиуникација се состои од содржина и релација, бидејќи освен информацијата која се пренесува, важен е и начинот на комуникација, израз на лицето, интонацијата, тонот и гестикулацијата.

3.      Природата на односот непосредно зависи од нагласување на одредени секвенци.

4.      Луѓето комуницираат аналошки и дигитално. Дигиталните пораки се изговорени или напишани и се еднонасочни, додека пак аналошкиот јазик ги опфаќа сите аспекти на вербалната и невербалната комуникација и можат да бидат повеќенасочни и во облик на метафора, говор на тело и индиректно соопштување.

5.      Комуникациските размени се комплементарни или симетрични, учесниците комуницираат од рамноправни или нерамноправни позиции.

Основни цели на ССТ се промени во функционирање на семејниот систем.

Тие промени можат да бидат:

-        Промени од прв ред кои подразбираат намалување или отстранување на симптомот кај идентификуваниот клиент, со појава на симптом кај друг член од семејството. На пример: алкохоличар престанува да пие, сопругата паѓа во депресија, повлекување на симптом кај детето предизвикува брачен конфликт и сл.

-        Промени од втор ред се случуваат кога симптомот исчезнува, без притоа да се појави симптом кај друг член во семејството, бидејќи се случила промена во структурата, дисфункционалните интеракции и промена на наративот.

ССТ се применува кога постои идентификуван клиент, носител на симптом, психотично пореметување, психосоматско пореметување, зависност и пореметување во однесување. Исто така при појава на развојна или неразвојна криза, потреба од решавање на структурални односи  и семејни проблеми, сепарација, недостаток на блискост и потешкотии во комуникација.

Најчесто користени техники  и интервенции се: преурамување, придружување, склуптурирање, емпатија, метафора, хумор, циркуларни и рефлексивни прашања, задачи и ритуали.

 

 

Користена литература:

Nevena Čalovska-Hercog, S. D.-G. (2006). Porodična terapija. Во  L. Erić (Ур.), Psihoterapija (стр. 267-285). Beograd: Institut za mentalno zdavlje.

Salvador Minuchin, H. (1981). Family Therapy Techniques. Cambrige, Massachusetts: Harvard University Press.

*Фотографија превземена од: https://www.clinicalsupervisionservices.com.au/on-offer